Yeteneği nedeniyle altın madalya ile ödüllendirilen ünlü mayın temizleme faresi dünyada mayın tespit eden bir fareye adanmış ilk heykelle onurlandırıldı.
Sekiz yaşında ölen Magawa adlı fare 2016’da başlayan beş yıllık kariyeri boyunca Kamboçya’da 100’den fazla kara mayını ve diğer patlayıcı maddeyi tespit etti.
Kamboçya’nın Siem Reap kentinde, yerel taştan sanatçılar tarafından oyulmuş bir kemirgen heykeli, 4 Nisan Uluslararası Mayın Farkındalık Günü’ne denk gelecek şekilde Cuma günü açıldı.
Birleşmiş Milletler’e göre , kara mayınlar Kamboçya için devam eden bir risk olmaya devam ediyor ve bir milyondan fazla insan mayın ve patlamamış mühimmatla kirlenmiş topraklarda çalışmaya ve yaşamaya devam ediyor .
Afrika’dan 2016 yılında Kamboçya’ya taşınarak bomba tespit kariyerine başlamadan önce Magawa, Belçika merkezli Apopo yardım kuruluşu tarafından eğitildi.
Magawa, keskin koku alma duyusunu ve patlayıcıların içindeki kimyasal bileşiği tespit etme eğitimini kullanarak, daha sonra güvenli bir şekilde çıkarılabilecek mayınlar konusunda insanları uyarırdı.
Magawa görev yaptığı süre boyunca 141.000 metrekareden fazla araziyi -20 futbol sahasına eşdeğer- temizledi ve bir tenis kortu büyüklüğündeki bir alanı sadece 20 dakikada taraya biliyordu.
2020 yılında Magawa, “hayat kurtaran görevine olan bağlılığı” nedeniyle PDSA Altın Madalyası’na (hayvanlar için George Cross olarak da bilinir) layık görüldü. Bu madalyayı, söz konusu yardım kuruluşunun 77 yıllık tarihinde alan ilk fare oldu.
Yaşlılığa bağlı olarak ve “yavaşlama” nedeniyle kısa bir süre emekli olan Magawa, 2022’de öldü.
Apopo’nun Kamboçya Program Yöneticisi Michael Raine, Cuma günü yaptığı açıklamada Magawa anıtının “uluslararası topluma burada hâlâ yapılması gereken bir iş olduğunu hatırlattığını” söyledi.
Kamboçya’nın artık mayınlardan tamamen arındırılmış bir ülke olma hedefinin 2030 olduğunu da sözlerine ekledi.
Hayır kurumu, HeroRATS olarak da bilinen kemirgenlerini 1990’lardan beri eğitiyor.
Küçük boyutları nedeniyle fareler mayınları patlatacak kadar ağır değildir, bu da onları insanlara göre daha güvenli bir seçenek haline getiriyor.
Apopo’nun belirttiğine göre, bu cihazlar, genellikle akciğerleri etkileyen bulaşıcı bir hastalık olan tüberkülozu bile , geleneksel mikroskopi yöntemleriyle laboratuvarda tespit edilebileceğinden çok daha hızlı bir şekilde saptayabiliyor.
Ayrıca Tanzanya’da yasadışı yaban hayatı kaçakçılığını önleme konusunda da eğitildiler.
Apopo tarafından eğitilmiş Ronin adlı bir başka fare , 2021’den beri 109 kara mayını ve 15 patlamamış mühimmat bularak 2025’te yeni bir dünya rekoru kırdı.
Ronin’in Kamboçya’nın kuzeyindeki Preah Vihear eyaletinde yaptığı etkileyici çalışma, daha önce Magawa’nın elinde bulunan rekoru geride bıraktı.
/BBC News/
