İran’la yaşanan savaş, jet yakıtı fiyatlarını yükseltiyor. Bu durum, Afrika havayollarını bilet fiyatlarını artırmaya, uçuşları iptal etmeye ve operasyonlarını yeniden gözden geçirmeye zorluyor…
Deutsche Welle’den Isaac Kaledzi yazdı:
Küresel havacılık sektörü – Afrika’daki hızla büyüyen sektör de dahil olmak üzere – İran savaşının ekonomik sonuçlarıyla boğuşuyor . En acil baskılardan biri, havayollarının işletme giderlerinin önemli bir bölümünü oluşturan havacılık yakıtının maliyetidir.
Ham petrolden rafine edilen kerosen bazlı bir ürün olan havacılık yakıtı, havayollarının temel yakıtıdır. Ancak İran-Irak Savaşı ile bağlantılı fiyat artışları nedeniyle bazı pazarlarda fiyatlar iki katına çıkmış ve arz sıkıntısına yol açmıştır.
Çevrimiçi havacılık haber portalı AviationGhana’nın yönetici ortağı Dominick Andoh, DW’ye verdiği demeçte, “Bu kıtlıklar, Afrika havayollarının operasyonları için satın aldıkları havacılık yakıtı miktarını etkiliyor” diyor.
Enerji güvenliğine ilişkin endişeler küresel petrol fiyatlarını yükseltti. Reuters’ın bildirdiğine göre, Çarşamba günü işlem başlangıcında Brent petrolün varil fiyatı neredeyse 98 dolardı; bu, savaşın başlangıcından bu yana yüzde 30’dan fazla bir artış anlamına geliyor. Fiyat o zamandan beri keskin bir şekilde daha da yükselerek yaklaşık 105 dolara ulaştı.
Analistler, bu artışı, özellikle ABD’nin bir İran kargo gemisine el koymasının ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi trafiğinin büyük ölçüde durmasının ardından, ABD ile İran arasındaki kırılgan ateşkesin çökeceği korkusuna bağlıyor .
Yolcular bedelini ödüyor
Andoh, yakıt fiyatlarındaki artışın yolculara yansıtıldığını belirtti. DW’ye verdiği demeçte, “Bilet fiyatları arttı,” dedi:
“Savaşın başlamasından bu yana, özellikle Nisan ayında satılan neredeyse tüm biletlerin yakıt ek ücreti marjlarına bakarsanız, yakıt ek ücretlerinin çeşitli yüzdelerde arttığını görürsünüz.”
Uçuş iptalleri, havayolu şirketlerinin karşı karşıya kaldığı mali tehdidi daha da artırıyor. Krizin boyutları, Afrikalı iş dünyası liderlerini endişelendirdi.
Lagos yakınlarındaki Dangote rafinerisinin sahibi Nijeryalı milyarder Aliko Dangote, Pazartesi günü Washington DC’de düzenlenen Semafor Dünya Ekonomi Zirvesi’nde katılımcılara yaptığı konuşmada, “Afrika havayollarının büyük çoğunluğu mevcut yakıt maliyeti artışına dayanamayacak” dedi.
Yakıt maliyetlerinin ötesinde, Körfez ülkeleri çevresindeki hava sahası kısıtlamaları, havayollarını uçuşları başka yönlere kaydırmaya veya iptal etmeye zorlayarak işletme maliyetlerini daha da artırdı ve rota verimliliğini düşürdü. Bu aksaklıklar ayrıca uçak bilet fiyatlarının yükselmesine de katkıda bulundu.
Etiyopya Havayolları, krizden en çok etkilenen havayollarından biri. Geçtiğimiz ay, havayolunun temsilcileri, krizin doğrudan bir sonucu olarak şirketin haftalık yaklaşık 137 milyon ABD doları zarar ettiğini açıkladı.
Havayolu şirketinin işletme müdürü Lemma Yadhecha yerel medyaya yaptığı açıklamada, “Havayolu şirketi haftada 100’den fazla uçuşu iptal etti; bazı noktalara daha önce günde üçe kadar uçuş düzenleniyordu ve bir haftada yaklaşık 137 milyon dolar zarar ettik” dedi.
Geçen hafta ilan edilen ateşkes, havacılık sektöründe durumun iyileşeceğine dair kısa süreli umutlar uyandırdı. Ancak, tarafların anlaşmayı bozmasıyla bu iyimserlik kısa sürdü.
Havayolları hayatta kalma stratejileri arıyor
Artan baskıya yanıt olarak, bazı Afrika havayolları faaliyetlerini sürdürmek için alternatif stratejiler izliyor. Örneğin Kenya Airways, Körfez’deki alışılagelmiş aktarma noktalarını kullanmak yerine, Avrupa’dan gelen yolcuların daha fazlasını farklı bir aktarma havalimanı üzerinden yönlendirdiğini belirtiyor.
Kenya Havayolları CEO’su George Kamal gazetecilere yaptığı açıklamada, “Mevcut durumdan faydalanarak, özellikle Avrupa’dan gelen birçok müşterimizin uçuş rotasını değiştirdik: Körfez üzerinden uçmak yerine, artık Kenya üzerinden, Nairobi’deki merkez havaalanımız aracılığıyla yönlendiriliyorlar” dedi.
Andoh, yaşanan çalkantılara rağmen, havayollarının önleyici tedbirler alması halinde Afrika havacılığının bu krizi atlatabileceğine inanıyor.
Andoh, “Havayolu şirketlerinin muhtemelen yapabileceği şey, eğer mevcutsa, daha fazla havacılık yakıtı stoklamaktır. Savaş uzarsa, hayatta kalmak için yeterli yakıtları olması için fiyat dalgalanmalarına karşı önlem almaları gerekir” dedi.
Ancak Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Başkanı Willie Walsh, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve açık kalması durumunda bile, “tedariklerin gerekli seviyeye dönmesinin aylar sürebileceği” uyarısında bulundu.
Turizm sektörü bu durumdan etkileniyor
Havacılık sektöründeki kriz, hava trafiğine büyük ölçüde bağımlı olan turizm sektörüne de sıçradı.
Güney Afrika’da, Cape Town merkezli tur operatörü Emraan Roode gibi tur operatörleri, iptallerin ve belirsizliğin geçim kaynaklarını şimdiden etkilediğini bildiriyor.
Roode, Reuters’e verdiği demeçte, “Cape Town, gezginler için dünyanın en iyi yerlerinden biri ve savaş nedeniyle şehir genel olarak sıkıntı çekiyor. Burada esasen turizm sektöründen bahsediyorum ve birçok tur rehberi ve tur operatörü de etkileniyor” dedi.
Orta Doğu’ya giden uçuşlardaki iptaller, düzenli uluslararası müşterilere bağımlı olan şirketleri de etkiledi.
“Orta Doğu’daki savaş nedeniyle son birkaç ayda 350.000 ile 500.000 rand (21.000-30.000 ABD doları) arasında bir kayıp yaşadım. Bu durum, özellikle düzenli müşterilerimin birçoğunun belirsizlik nedeniyle bu yıl için herhangi bir plan yapmamış olması nedeniyle işimi doğrudan etkiliyor,” diye vurguladı Roode.
Ancak Andoh, hem havacılık hem de turizmin sonunda toparlanacağına olan güvenini koruyor. DW’ye verdiği demeçte, “Havacılık sektörü ve turizm sektörü var olmaya devam edecek,” dedi:
“Hatta COVID-19, turizm ve havacılık sektörlerinin çok dirençli olduğunu kanıtladı. İnsanlar seyahat etmeye devam edecek.”
/DW/
