Dersim 1937-38 Tertelesi’ne ilişkin tanıklıklar, sözlü tarih kayıtları ve akademik çalışmaları bir araya getiren dünyanın ilk resmi Dersim Arşivi, 21-22 Mayıs tarihlerinde Berlin’de kamuoyuna açılacak.
Yıllardır sürdürülen sözlü tarih çalışmaları sonucunda oluşturulan arşiv, tanık anlatılarını akademik bir zeminde kayıt altına alarak uluslararası erişime açacak.
“Anlatılan Dersim 1937/38: Hayatta Kalmanın Tanıklıkları” başlığıyla düzenlenecek program, Dokümantasyon Merkezi: Kaçış, Sürgün, Uzlaşma ev sahipliğinde yapılacak. Etkinlikte, Dersim’de yaşanan katliamlar, zorunlu göç politikaları ve toplumsal hafızanın kuşaklar boyunca nasıl taşındığı ele alınacak.
TANIKLARIN SESLERİ DİJİTAL HAFIZAYA DÖNÜŞTÜ
Yaklaşık 18 yıllık bir çalışmanın ürünü olan proje kapsamında yüzlerce tanıkla görüşüldü. Türkiye’den Almanya’ya, Avusturya’dan Norveç’e kadar farklı ülkelerde yapılan kayıtlarla, Dersim 1937-38 dönemine ilişkin geniş bir sözlü tarih külliyatı oluşturuldu.Hazırlanan arşivde toplam 9 bin dakikalık görüntülü tanıklık yer alıyor. Kırmancki dilinde kaydedilen görüşmelerin tamamı çözümlenerek Türkçe ve Almanca altyazılarla erişime hazır hale getirildi.
Çalışma; Ruhr Üniversitesi Bochum, Berlin Hür Üniversitesi ve Dersim Tarih ve Kültür Merkezi iş birliğiyle yürütüldü. Projenin, eski Almanya Kültür Bakanı Claudia Roth döneminde destek aldığı belirtildi.
“BU ARŞİV BİR KAPANIŞ DEĞİL, BAŞLANGIÇ”
Dersim Tarih ve Kültür Merkezi’nin açıklamasında, yıllar boyunca sessiz kalmak zorunda bırakılan insanların hikâyelerinin artık uluslararası hafıza merkezlerinde yer bulacağı vurgulandı.
Açıklamada, yaşadıkları travmaları uzun yıllar çocuklarına bile anlatamayan tanıklara verilen sözün yerine getirildiği ifade edilerek, oluşturulan arşivin yalnızca geçmişi kayıt altına almakla sınırlı olmadığı, geleceğe bırakılan önemli bir toplumsal hafıza çalışması olduğu kaydedildi.
AKADEMİSYENLER VE ARAŞTIRMACILAR SUNUM YAPACAK
22 Mayıs Cuma günü düzenlenecek programda açılış konuşmalarını, Dokümantasyon Merkezi Geçici Direktörü Dr. Nils Köhler, Almanya Federal Hükümeti Kültür ve Medya Dairesi yetkililerinden Dr. Robin Mishra ile DKG Başkanı Hüseyin Aydın gerçekleştirecek.Etkinlikte ayrıca Hans-Lukas Kieser, Dersim hafızasının Avrupa’daki yeri ve tarihsel belleğin uluslararası boyutu üzerine bir konuşma yapacak.
Projenin teknik ve akademik süreci ise Filiz Aktaş, Leonie Nowack, Prof. Dr. Christian Gudehus ve Alexander Husenbeth tarafından anlatılacak.
Program kapsamında Maviş Güneşer ve Çağlasu Aslan’ın seslendireceği ağıtlar da yer alacak.
AVRUPA’DAKİ DERSİMLİLER İÇİN SİMGESEL ADIM
Projeyi yürüten kurumlara göre, bir dönem “misafir işçi” olarak Almanya’ya gelen Dersimlilerin yaşadığı acıların bugün Alman üniversitelerinde akademik araştırma konusu haline gelmesi önemli bir toplumsal dönüşüm anlamı taşıyor.
Arşivin, yalnızca geçmişe dönük bir belge çalışması değil; aynı zamanda Avrupa’da yaşayan Dersim toplumunun kimlik, aidiyet ve hafıza bağlarını güçlendiren kültürel bir adım olduğu değerlendiriliyor.
Etkinlik ücretsiz olarak gerçekleştirilecek. Ancak katılım ve tanıklık videolarına erişim için önceden kayıt yapılması gerekiyor.
/Kaynak: Birgün/
