🔴İspanya, araştırma ve yapay zekâ (YZ) çalışmalarını hızlandırmak amacıyla 9,8 milyonluk yatırımla hayata geçirilen üçüncü kuantum süper bilgisayarını hizmete açtı.
Yeni makine, Barselona merkezli Qilimanjaro Quantum Tech şirketi tarafından tasarlanıp üretildi; finansmanı ise Avrupa Komisyonu ile Dijitalleşme ve Yapay Zekâ Devlet Sekreterliği tarafından sağlandı. Daha önce kurulan iki dijital kuantum bilgisayardan farklı olarak bu sistem, bir analog türde kuantum bilgisayar.
Klasik bilgisayarlar her an yalnızca 0 ya da 1 değeri alabilen bitlerle çalışırken, kuantum hesaplama, her iki durumu aynı anda temsil edebilen kübitleri kullanıyor. Bu sayede çok daha güçlü algoritmalar geliştirmek ve geleneksel bilgisayarların neredeyse çözemediği sorunların üstesinden gelmek mümkün oluyor.
MareNostrum Ona: 53 araştırma projesi
BSC’nin üç kuantum bilgisayarı, 2005 ile 2023 yılları arasında MareNostrum süper bilgisayarının ilk dört versiyonuna ev sahipliği yapan Torre Girona Şapeli’nde bulunuyor.
MareNostrum 5’in kuantum bölümü MareNostrum Ona adını taşıyor. Şubat 2025’te devreye alınan ilk iki makine, açılışlarından bu yana toplam 4 bin 200 saatlik hesaplama süresine ulaştı. Bu süre, İspanyol Yüksek Başarımlı Hesaplama Ağı’nın (RES) resmî çağrılarıyla seçilen 53 araştırma projesi arasında paylaştırıldı.
Yüzde 100 Avrupa teknolojisi
Bu yeni kuantum bilgisayar, Avrupa Birliği’nin süper hesaplama kapasitesini güçlendirmeyi ve kendi teknolojik altyapısını geliştirmeyi hedefleyen European High Performance Computing Joint Undertaking (EuroHPC JU) girişimi tarafından hayata geçirilen Avrupa kuantum hesaplama ağına entegre edilecek.
Şu ana kadar EuroHPC JU, farklı Avrupa ülkelerine dağıtılan altı kuantum bilgisayar satın aldı. Bunlardan Polonya, Çekya ve Almanya’da kurulan üçü hizmete girdi bile ve bilimsel araştırma ile teknolojik geliştirme için öngörülen, birbirine bağlı sistemlerden oluşacak gelecekteki bir ağın parçasını oluşturuyor.
Katalonya Özerk Yönetimi’nin Araştırma ve Üniversitelerden Sorumlu Bakanı Núria Montserrat, bu projenin “ABD’nin ‘Big Tech’ şirketlerine karşı Avrupa’nın teknolojik egemenliği fikrini güçlendirdiğini” vurguladı. “Burada, süper bilgisayarda üretilen teknolojiler ve Katalan ile İspanyol kamu politikaları ile Avrupa’yla kurduğumuz büyük ortaklıklar sayesinde, üçüncü ülkelere bağımlı kalmamak için stratejik özerklik arayışıyla kendimize ait, Avrupa yapımı teknoloji üretebiliyoruz” diye konuştu.
Yeni bilgisayar, böylece İspanyol ve Avrupa teknoloji ekosistemi için bir dönüm noktası niteliği taşıyor ve EuroHPC ile BSC’nin izlediği Avrupa teknolojik egemenliği yolunda, Avrupa Komisyonu’nun üçüncü ülkelere ait kritik altyapılara bağımlılığı azaltma stratejisiyle uyumlu yeni bir adım anlamına geliyor.
/Kaynak: Euronews/
