ABD-İsrail-İran savaşını sona erdirebilecek bir anlaşma umudu petrol fiyatlarında sert düşüşe neden oldu.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun bugün bir anlaşmaya varma olasılığından bahsetmesi piyasaları hareketlendirdi.
Pazartesi sabahı küresel petrol göstergesi Brent, %5,5 düşüşle varil başına 97,90 dolara geriledi ve öğleden sonra da varil başına 97,70 dolar civarında seyretti.
ABD Başkanı Donald Trump ise müzakerelerin “iyi gittiğini” söyledi ancak “ya herkes için harika bir anlaşma olacak ya da hiç anlaşma olmayacak” diye ekledi.
İran ilerleme kaydedildiğini söylese de, hükümet sözcüsü bir anlaşmanın “yakın zamanda” gerçekleşmeyeceğini de sözlerine ekledi.
Trump daha önce anlaşmanın, önemli Hürmüz Boğazı denizcilik rotasının yeniden açılmasını içereceğini söylemişti, ancak daha fazla ayrıntı vermemişti.
Dünyanın petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretiminin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, 28 Şubat’ta çatışmaların başlamasından bu yana fiilen kapalı durumda.
Pazartesi günü erken saatlerde Rubio, görüşmelerin “hala devam eden bir süreç” olduğunu söylemişti:
“Dediğim gibi, dün gece bazı haberler alabileceğimizi düşünmüştük.”
Bu açıklamalar, Trump’ın daha önce bir anlaşmaya yakın olduklarını ima ettikten sonra, müzakerecilere “anlaşmaya acele etmemeleri” talimatı verdiğini söylemesinin ardından geldi.
Rubio’nun açıklamalarının ardından konuşan İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Baqai, “görüşülen konuların büyük bir bölümünde anlaşmaya varıldığını” söyledi.
“Ancak bunun, bir anlaşmanın imzalanmasının yakın olduğu anlamına geldiğini söylemek mümkün değil; kimse böyle bir iddiada bulunamaz,” diye ekledi.
Cumartesi günü Trump, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve diğer ülkelerin liderleriyle “BARIŞA ilişkin bir Mutabakat Anlaşması” hakkında “çok iyi bir görüşme” yaptığını söyledi.
Trump sosyal medyada yaptığı açıklamada, “Amerika Birleşik Devletleri, İran İslam Cumhuriyeti ve listede yer alan diğer çeşitli ülkeler arasında nihai hale getirilmesi gereken bir anlaşma büyük ölçüde müzakere edildi” dedi:
“Anlaşmanın son detayları ve hususları şu anda görüşülüyor ve kısa süre içinde açıklanacak.”
Ayrıca Cumartesi günü İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile bir görüşme yaptığını ve görüşmenin “çok iyi” geçtiğini söyledi.
Trump Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Körfez liderleri ve Türkiye ile Mısır cumhurbaşkanları da dahil olmak üzere diğerleriyle yaptığı görüşmelerde, İsrail ile ilişkileri normalleştirmeyi amaçlayan İbrahim Anlaşması’nı imzalamaları için baskı yaptığınıda belirti.
İran’ın ABD ve İsrail’in ülkeye yönelik saldırılarına misilleme olarak Hürmüz Boğazı’nı kullanmaya çalışan gemilere saldırmakla tehdit etmesinin ardından, Mart başından bu yana küresel enerji piyasalarında büyük fiyat dalgalanmaları yaşandı.
Ham petrol fiyatları keskin bir düşüş gösterse de, savaştan önceki seviyelere göre hala önemli ölçüde yüksek. Çatışma öncesinde Brent petrolünün varil fiyatı yaklaşık 70 dolardı.
Nisan ayı başlarında ateşkes anlaşmasına varıldı ve o zamandan beri Washington ve Tahran uzun vadeli bir barış anlaşması konusunda görüşmeler yürütüyor.
MST Financial enerji araştırmaları başkanı Saul Kavonic, “Tünelin ucunda artık bir ışık görünüyor ve bu da kısa vadede petrol fiyatlarında bir rahatlama sağlayacak” dedi.
“Ancak en iyimser senaryoda bile, boğazdan petrol akışının normale dönmesi, hasar gören petrol tesislerinin onarılması ve savaşın başlamasından bu yana rekor düzeyde azalan küresel petrol stoklarının yeniden oluşturulması için gereken süre göz önüne alındığında, petrol piyasaları 2027 yılına kadar dar kalmaya devam edecektir,” diye ekledi.
Vespucci Maritime’ın CEO’su ve eski Maersk yöneticisi Lars Jensen, Pazartesi günü bir anlaşma açıklansa bile denizcilik sektörünün “çok temkinli ve tereddütlü” kalacağını söyledi.
BBC Radio 4’ün Today programına konuşan Jansen “Basra Körfezi’nde mahsur kalan gemileri olan nakliye şirketlerinin onları kurtarmaya çalışacaklarını muhtemelen göreceksiniz, ancak durumun tekrar kötüye gitme ihtimaline karşı gemilerini Basra Körfezi’ne geri gönderme konusunda çok daha tereddütlü olacaklar,” dedi.
Jensen, boğazda ve çevresinde potansiyel deniz mayınları gibi sorunlar göz önüne alındığında, en iyi senaryoda bile tedarik zincirlerinin savaştan önceki haline dönmesinin aylar süreceğini belirtti.
Pazartesi günü, Japonya’daki Nikkei 225 borsa endeksi, boğazın yakında yeniden açılacağı umuduyla %3 artış göstererek ilk kez 65.000’in üzerine çıktı.
Yakındaki Güney Kore gibi Japonya da Körfez ülkelerinden gelen enerjiye büyük ölçüde bağımlı olduğu için bu çatışmadan özellikle etkilenmişti.
İngiltere ve ABD’deki enerji ve finans piyasaları, resmi tatil nedeniyle Pazartesi günü kapalı olacak.
/BBC News/
