Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Pazar günü Kongo ve Uganda’daki Ebola salgını nedeniyle küresel bir “halk sağlığı acil durumu” ilan edildiğini açıkladı.
Diğer yandan örgüt, X üzerinden yaptığı paylaşımda, salgının Koronavirüs pandemisi gibi bir küresel salgın kriterlerini karşılamadığını vurgulayarak uluslararası sınırların açık tutulmasını önerdi.
Yetkililer, ilk olarak Cuma günü Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin doğusundaki, Uganda ve Güney Sudan’a yakın Ituri eyaletinde hastalığın yayıldığını bildirirken Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri Cumartesi günü yaptığı açıklamada, 336 şüpheli vaka ve 87 ölüm olduğunu açıkladı.
Vakaların tamamına yakınının Kongo’da görüldüğünü belirten DSÖ, sadece iki vakanın komşu ülke Uganda’da rapor edildiğini ifade etti.
“Salgın bilinenden çok daha fazla yayılmış olabilir”
Uganda, Cumartesi günü Kongo’dan geldiğini belirttiği bir vakayı doğruladı ve hastanın başkent Kampala’daki bir hastanede öldüğünü açıkladı. DSÖ ise Kampala’da ikinci bir vakanın bildirildiğini kaydederken iki vaka arasında görünür bir bağlantı bulunmadığı, ancak her iki hastanın da Kongo’dan seyahat ettiği ifade edildi.
Hastalığın coğrafi yayılımı ve enfekte olanların sayısıyla ilgili önemli belirsizlikler bulunduğunu belirten DSÖ Direktörü Tedros da, “bilinen veya şüpheli vakalar arasındaki bağlantılar hakkında sınırlı bilgi bulunduğunu” kaydetti.
DSÖ’ye göre, Ituri’de şüpheli vaka ve ölüm sayılarındaki artış eğilimi “salgının muhtemelen şimdiye kadar tespit edilenden çok daha büyük olabileceğine” işaret ediyor.
Bundibugyo varyantının aşısı yok
Sağlık yetkilileri, mevcut salgının Ebola virüsünün nadir bir varyantı olan Bundibugyo’dan kaynaklandığını doğruladı. Söz konusu varyant için onaylanmış bir tedavi yöntemi veya aşı bulunmuyor. Kongo ve Uganda’da şimdiye kadar 20’den fazla Ebola salgını yaşanmış olsa da, Bundibugyo varyantı yalnızca üç salgında bildirildi.
Bu varyant ilk olarak 2007-2008 yıllarında Uganda’nın Bundibugyo bölgesinde tespit edilmiş, salgında 149 kişi enfekte olmuş ve 37 kişi hayatını kaybetmişti. İkinci salgın ise 2012 yılında Kongo’nun Isiro kentinde görülmüş ve 57 vaka ile 29 ölüm kayıtlara geçmişti.
Ebola nedir, nasıl bulaşıyor?
Oldukça bulaşıcı olan Ebola; kusmuk, kan veya meni gibi vücut sıvıları yoluyla bulaşabiliyor.
Virüsün yol açtığı hastalık ise nadir olmakla birlikte çoğu zaman ölümcül; ağır seyirli bir hastalık olarak biliniyor.
ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü’nün (NIH) verilerine göre Bundibugyo varyantının yol açtığı ölüm oranı yaklaşık yüzde 37 ile, yüzde 90’a kadar çıkabilen Zaire varyantına kıyasla daha düşük. 2014 ve 2015 yıllarında Batı Afrika’da Zaire varyantının neden olduğu bir salgında 11 binden fazla kişi hayatını kaybetmişti.
DSÖ neden acil durum ilan ediyor?
Cenevre merkezli DSÖ, salgın nedeniyle “halk sağlığı acil durumu” ilan ederek özellikle Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin komşu ülkelerini daha yüksek alarm seviyesine geçirmeyi ve uluslararası toplumun desteğini mobilize etmeyi amaçlıyor.
Kongo ve Uganda’nın, enfekte kişilerin ve onların temaslılarının başka ülkelere seyahat etmesini engellemesi gerektiğini belirten DSÖ, buna karşılık diğer ülkelerin seyahat kısıtlamaları getirmemesi ya da sınırlarını kapatmaması gerektiği vurguluyor.
Birleşmiş Milletler’e bağlı kuruluş, sınırların kapanması halinde insanların denetlenmeyen gayriresmi sınır geçişlerini kullanacağı, bunun da Ebola’nın yayılma riskini artıracağı uyarısında bulunuyor.
DSÖ’nün bağışçı kuruluşları ve ülkeleri harekete geçirme amacını taşıyan daha önceki benzer ilanları istenen verimlilikte sonuç üretmemişti. Örneğin 2024’te DSÖ, Kongo ve Afrika’nın diğer bölgelerindeki maymun çiçeği salgını için küresel acil durum ilan ettiğinde, uzmanlar bu adımın test kitleri, ilaç ve aşıların tedarikinde yeterince etkili olmadığını ifade etmişti.
/Kaynak: Deutsche Welle/
