Ülkesinden lastik botla kaçan Çinli bir muhalif, saatlerce denizde kaldıktan sonra Güney Kore’de gözaltına alındı.
BBC’den Kelly Ng’un haberine göre eski polis memuru ve insan hakları aktivisti Dong Guangping, Pazartesi gecesi Kore sularında bulundu.
Güney Kore sahil güvenlik yetkilileri BBC’ye yaptığı açıklamada, Dong’un göçmenlik ihlalleri şüphesiyle soruşturma altında olduğunu ve davasının savcılığa sevk edileceğini belirtti.
68 yaşındaki Dong, Tiananmen Meydanı katliamını anma etkinliklerine katılmak gibi aktivizmi nedeniyle Çin’de birkaç kez hapse girmişti . Dong daha önce en az üç kez Çin’den kaçmayı başarmış, ancak her seferinde geri gönderilmişti.
Pazartesi günü yaşanan olayla ilgili sorulan soruya Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mao Ning, olaydan haberdar olmadığını söyledi.
Kanada merkezli aktivist Sheng Xue’nin X adlı internet sitesinde yaptığı ve Dong’un Güney Kore’ye ulaştıktan sonra kendisiyle konuştuğunu belirttiği üzere, Dong, Shandong eyaletinin merkezindeki Weifang şehrinden motorlu bir lastik botla yola çıkmıştı.
Ona, denizde 30 saatten fazla zaman geçirdiğini ve Güney Kore’nin batı kıyısındaki Taean ilçesinin açıklarına ulaştığında yorgunluktan bayılmak üzere olduğunu söylemişti.
Güney Kore sahil güvenlik güçleri, Dong’u gören bir balıkçı teknesinden gelen ihbar üzerine onu kurtardıklarını açıkladı.
Dong’un daha önce kaçış planını Sheng Xue ile görüştüğünü, ancak Sheng Xue’nin bunun çok tehlikeli olacağını söylediğini belirtti.
“Sonunda gerçekten başardı… Dong Guangping çok azimli, çok cesur,” dedi ve kaçış planını “titiz kontroller ve hazırlıklarla” yaptığını ekledi.
New York merkezli bir STK olan Çin’de İnsan Hakları (HRIC), Seul’ü Dong’u Çin’e teslim etmeyerek “insani ilkelere ve uluslararası insan hakları yükümlülüklerine uymaya” çağırdı; zira Dong Çin’de “ciddi bir zulüm ve işkence riskiyle karşı karşıya”.
Açıklamada ayrıca Koreli yetkililere Dong’un siyasi sığınma talebinde bulunmasına izin vermeleri veya ailesinin yaşadığı Kanada’ya güvenli geçişini kolaylaştırmaları çağrısında bulunuldu.
HRIC, “Yetmiş yaşına yaklaşan bir adamın küçük bir şişme botla açık denizleri geçmek zorunda kalması, Çin’in insan hakları durumunun yıkıcı bir göstergesidir” dedi.
1999’da Dong, demokrasi yanlısı protestoculara yönelik acımasız Tiananmen baskınının 10. yıldönümünü anmak için bir dilekçe imzaladığı gerekçesiyle polis teşkilatından kovuldu.
Ardından 2001’de “devlet iktidını yıkmaya teşvik” suçundan üç yıl hapis cezasına çarptırıldı. Uluslararası Af Örgütü’ne göre, 2014’te başka bir Tiananmen anma etkinliğine katıldığı için tekrar hapse girdi.
İlk olarak Ekim 2015’te eşi ve kızıyla birlikte Bangkok’a giderek Çin’den kaçtı; burada Birleşmiş Milletler tarafından mülteci statüsü verildi ve Kanada’ya yerleştirilmeleri onaylandı.
Ancak Kanada’ya gitmelerine günler kala, Tayland yetkilileri Dong’u , mülteci statüsü verilen bir diğer muhalif ile birlikte Çin’e sınır dışı etti . Bu olay BM’den şiddetli eleştirilere yol açtı.
Dong sonunda “yıkıcılığa teşvik” ve “ulusal sınırı yasa dışı olarak geçme” suçlarından hapse atıldı.
İkinci kaçış girişimi 2019’da gerçekleşti; Fujian eyaletindeki Shishi şehrinden Tayvan’ın küçük bir adası olan Kinmen’e doğru yüzdü. Ancak Dong, Çinli balıkçılar tarafından yakalanarak polise teslim edildi.
Ardından 2020’de Dong Çin’den kaçmayı başardı ve Vietnam’a girdi. İki yıl boyunca Hanoi’de saklandı, ancak sonunda Vietnam polisi tarafından gözaltına alındı ve ülkesine geri gönderildi.
Ulusal sınırları yasa dışı olarak geçmekten 11 ay hapis cezasına çarptırıldı ve Ekim 2023’te serbest bırakıldı.
Dong, Güney Kore’ye deniz yoluyla kaçan ilk Çinli muhalif değil.
2023’te bir başka Çinli aktivist Kwon Pyong, jet ski ile Güney Kore’ye kaçtı . Başlangıçta göçmenlik suçlamalarıyla gözaltına alındı, ancak daha sonra ABD’ye yerleşti.
/BBC News/
