AMED (Nûpel) – Bölgenin en önemli tarihi ve kültürel merkezlerinden biri olan Diyarbakır Arkeoloji Müzesi, tarihin farklı dönemlerine ait on binlerce eseri koruyarak kapılarını ziyaretçilerine açıyor.
Diyarbakır Arkeoloji Müzesi, Diyarbakır Müze Müdürlüğü çatısı altında şehirdeki 5 müzeden biri olarak hizmet vermektedir. 1934 yılında kurulan bu müze, şehrin ilk müzesi olma özelliğini taşımaktadır. İlk olarak Artuklu döneminden kalma Zinciriye (Sincariye) Medresesi’nde faaliyetlerine başlayan müze, 1986 yılında Elazığ Caddesi üzerindeki binasına taşınmış ve 1993 yılında tamamen ziyarete açılmıştır. 2004 yılında İçkale’nin müze kompleksi olarak belirlenmesinin ardından, müze bu tarihi alanın içerisine taşınmış ve tescilli 14 bina üzerinde yürütülen restorasyon çalışmalarının ardından, 25 Mayıs 2015 tarihinde kapılarını resmi olarak ziyaretçilerine açmıştır.
Neolitik Dönemden Günümüze Uygarlığın Kökeni
19. yüzyıla ait iki binadan oluşan Diyarbakır Arkeoloji Müzesi’nde, Diyarbakır ve çevresinde yapılan arkeolojik kazılar sonucunda gün ışığına çıkarılan eşsiz eserler sergilenmektedir. Müzede şu dönemlere ait eserler korunmaktadır:
- Geç Paleolitik ve Neolitik Dönem (Milattan Önce 10.000’li yıllar)
- Kalkolitik ve Hurri, Asur, Roma ve Bizans Dönemleri
- Erken Hristiyanlık, Emevi ve Abbasi Dönemleri
- Selçuklu, Artuklu, Karakoyunlu ve Akkoyunlu Dönemleri
- Osmanlı Dönemi
Özellikle Körtik Tepe (Girê Kortik), Çayönü (Qota Berçem), Ziyaret Tepe (Tapa Barava), Gre Fılla (Gire Filla), Üçtepe Höyüğü (Girê Kerxê) ve Zerzevan Kalesi (Kela Zêrzevan) gibi dünyaca ünlü alanlardan çıkarılan çok önemli eserler bu müzenin zenginliğini gözler önüne sermektedir. Müzede sadece arkeolojik eserler değil, aynı zamanda 10 binden fazla bölgesel etnografik ve kültürel eser de yer almaktadır. Son verilere göre, 2024 yılı itibarıyla müzenin envanterinde kayıtlı 36.000 eser bulunmaktadır.
Büyük Müze Kompleksi ve Yoğun İlgi
İçkale’deki müze alanı sadece arkeoloji binasından ibaret değildir; burası tek başına büyük bir kültür kompleksidir. Bu kompleksin içinde şu önemli bölümler yer almaktadır:
- Tematik Sergi Binası ve Kronolojik Sergi Binası
- Saint George Kilisesi Sanat Galerisi
- Atatürk Müzesi
- Müze Kafe, Amida Höyük, Aslanlı Çeşme ve Artuklu Kemeri
- Hz. Süleyman Camii
Son yıllarda turistlerin ve yerel halkın müzeye olan ilgisi büyük ölçüde artmıştır. İstatistiklere göre, 2022 yılında müzeyi 68.000 kişi ziyaret etmiş; bu sayı 2023 yılında 131.000 kişiye ulaşmıştır. Bu yeni rekor, Diyarbakır Arkeoloji Müzesi’nin bölgenin kültürel mirasının korunması ve tanıtılmasında ne kadar büyük bir rol oynadığını göstermektedir.
