🔴Almanya’da havacılık vergisinin düşürülmesi, sektörü rahatlatarak uçak bileti fiyatlarını ucuzlatmayı amaçlıyor. Artan kerosen fiyatları ve diğer işletme maliyetleri göz önüne alındığında bu hedef ne kadar gerçekçi?
Almanya’da Federal Meclis (Bundestag), Perşembe günü havacılık vergisinin 1 Temmuz 2026 itibarıyla Mayıs 2024’teki son artıştan önceki seviyeye düşürülmesine karar verdi.
Deutsche Welle’nin haberine göre Hristiyan Birlik (CDU-CSU) ile Sosyal Demokrat Parti’den (SPD) oluşan hükümet, uçak bileti vergisinin düşürülmesi konusunda koalisyon sözleşmesinde uzlaşmaya varmıştı. Bu adımın federal bütçeye yıllık maliyetinin yaklaşık 350 milyon euro olacağı hesaplanıyor.
Lufthansa Grubu’nun Siyaset ve Düzenlemeden Sorumlu Temsilcisi Kay Lindemann, DW’ye yaptığı açıklamada son vergi artışının geri alınması yönünde verilen bu sinyal için “minnettar” olduklarını ancak “bunun henüz bir dönüm noktası olmadığını” söyledi.
Lindemann’a göre havacılık vergisi, Almanya’da 2019 yılından bu yana iki katına çıkan toplam kamu yükünün yalnızca bir parçası. Lindemann rekabete de dikkat çekerek “Almanya’da kendimizi fazla maliyet altına sokarsak, daha cazip koşullar sunan diğer ülkelere uçak kaybederiz ve bu da katma değerin başka yerlere kaymasına yol açar” ifadelerini kullandı.
Yakıt fiyatlarında rekor artış
Uzmanların da Merz hükümetinin bu hamlesinden beklentileri sınırlı. Airborne Consulting’den havacılık danışmanı Gerald Wissel, “Devlet gelirden vazgeçiyor, ancak bu vergi indirimi yolculara yansımayacak” diyor ve ekliyor: “Bu önlem etkisiz kalacak.”
Yeni düzenlemeye göre iç hatlar, Avrupa uçuşları ve diğer kısa mesafeler için vergi 15,53 eurodan 13,03 euroya düşecek. Orta mesafelerde (2 bin 500-6 bin km arası) 39,34 eurodan 33,01 euroya inecek. Uzun mesafe uçuşlarında ise vergi 70,83 euro yerine 59,43 euro olacak.
Ancak İran savaşı nedeniyle yakıt maliyetleri ciddi şekilde arttı. Lindemann, “Kerosin fiyatlarındaki son patlama bizi en az kârlı yüzde 1’lik hatları ağımızdan çıkarmaya zorladı” şeklinde konuştu.
Havacılık vergisi ulusal bütçe için “bir nimet”
Alman Havacılık Ekonomisi Federal Birliği’ne (BDL) göre de mevcut vergi indirimi, Almanya’nın diğer Avrupa ülkelerine kıyasla kamu kaynaklı maliyet dezavantajını telafi etmek için yeterli değil.
Sektördeki sınırlı büyüme de bu yükü yansıtıyor. Federal İstatistik Dairesi (Destatis) verilerine göre, Almanya’da vergilendirilen yolcu sayısı 2022’de 62 milyon olarak kaydedilirken geçen yıl 84 milyona yükseldi. Ancak pandemiden önceki seviyeye henüz ulaşılamadı. 2019’da bu rakam 96 milyon yolcu seviyesindeydi.
Buna karşılık havacılık vergisi gelirleri pandemi öncesi seviyeyi çoktan aştı. 2011’de verginin uygulanmaya başlamasından bu yana gelirler 963 milyon eurodan geçen yıl 2 milyar 100 milyon euroya yükseldi.
Sadece Almanya’da değil, birçok ülkede havacılık vergileri ulusal bütçenin önemli bir parçasını oluşturuyor.
Worms Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu’ndan turizm ve ulaşım uzmanı Prof. Frank Fichert bu durumu şöyle açıklıyor:
“Avrupa’da havacılık vergileri ve benzer vergiler altyapı ücretlerine ek olarak alınır ve genellikle belirli bir amaca bağlı olmadan genel bütçeye aktarılır.”
Devlet teorik olarak vergileri ve ücretleri düşürebilir, ancak bu durumda gelir kaybının başka yerlerden telafi edilmesi gerekir; ki mevcut bütçe şartlarında bu pek gerçekçi görünmüyor.
Fichert diğer yandan şunu da vurguluyor: “Yolcu vergileri önemli bir faktör, ancak bir ülkenin cazibesini belirleyen tek unsur değil.”
Küresel filo yaşlanıyor
Bir diğer önemli ama sık gündeme gelmeyen sorun ise uçak eksikliği. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) araştırmasına göre, havayolu şirketleri dünya genelinde benzeri görülmemiş bir “uçak kıtlığıyla” karşı karşıya ve bu durum önümüzdeki on yıl daha sürebilir.
Dernek; pandemi dönemindeki üretim aksaklıkları, ertelenmiş hizmet dışı bırakmalar ve sipariş birikimi nedeniyle 5 binden fazla uçaklık “eksik filo” konusunda uyarıyor.
Havacılık danışmanı Gerald Wissel’e göre Almanya’daki yüksek maliyet eleştirileri aslında bu sorunun üzerini örtüyor. Wissel, EasyJet ve Ryanair gibi düşük maliyetli havayollarının Almanya’daki uçuşlarını yüksek vergi ve ücretler nedeniyle değil, “basitçe yeterli uçakları olmadığı için” azalttığına dikkat çekiyor.
Dünya genelinde ticari uçakların ortalama yaşı artık 15’e çıkmış durumda ve bu, havacılık tarihinin en yüksek seviyesi. Buna ek olarak yapısal bir pilot eksikliği de söz konusu.
Ryanair ve EasyJet uçuşları iptal ediyor
Wissel, Ryanair ve EasyJet’in özellikle uçak eksikliğinden yoğun şekilde etkilendiğini açıklıyor. “Ryanair’in teslimatta olan 400 uçağı var; bunların 100’ü mevcut uçakların yerine geçecek, 300’ü ise büyüme için planlanmış durumda” diyen uzman, aynı durumun EasyJet için de geçerli olduğunu belirtiyor.
Havayolu vergisinin düşürülmesi kararına ise iki şirket de temkinli yaklaşıyor. EasyJet, 2026 yılı için koltuk kapasitesini yüzde 2 ile 4 arasında artırmayı planladığını duyurdu. EasyJet’in Almanya sorumlusu Stephan Erler, “Airliners” portalına verdiği demeçte bu oranın, şirket genelindeki yaklaşık yüzde 7’lik büyüme ortalamasının altında kaldığını açıkladı.
Ryanair ise; Almanya’daki bazı uçuş bağlantılarını iptal etti. Şirket, Nisan ayı sonunda Berlin Havalimanı’ndaki operasyon merkezini kapatacağını ve burada konuşlu yedi uçağı çekeceğini açıklamıştı. Ryanair, ayrıca sonbahardan itibaren Berlin uçuşlarının sayısını yarıya indirmeyi planlıyor. Köln/Bonn Havalimanı ise 44 uçuş frekansını kaybedecek.
